Interculturele Communicatie

Presentaties BA-cursus, blok 2 2010-2011, Dep. Nederlands, Universiteit van Utrecht

‘Sorry, wat zei je?’ Over herstel in gesprekken tussen natives en non-natives

Iedereen heeft regelmatig te maken met misverstanden die tijdens interactie ontstaan. Je verstaat iemand niet goed, je begrijpt je gesprekspartner niet of je denkt hem of haar te begrijpen terwijl dit helemaal niet het geval is. Op het moment dat je in gesprek komt met iemand waarvan de moedertaal niet het Nederlands is (non-native), is de kans op een misverstand veel groter dan wanneer je een gesprek voert met iemand waarvan de eerste taal wel het Nederlands is (native). Als er tijdens interactie een probleem ontstaat moet dit probleem opgelost worden om het gesprek op een goede manier te laten verlopen, het ‘oplossen’ van een probleem tijdens interactie wordt de herstelorganisatie genoemd (Mazeland, 2003).

In dit onderzoek is gekeken naar de herstelorganisatie in gesprekken tussen natives en non-natives, er is daarbij onderscheid gemaakt tussen non-natives met een lage taalvaardigheid en non-natives met een hoge taalvaardigheid. De hoofdvraag van dit onderzoek luidt als volgt: Hoe verloopt de herstelorganisatie in gesprekken tussen natives en non-natives met een lage taalvaardigheid in vergelijking met de herstelorganisatie in gesprekken tussen natives en non-natives met een hoge taalvaardigheid?

Uit het onderzoek is als belangrijkste resultaat naar voren gekomen dat non-natives met een hoge taalvaardigheid veel vaker gebruik maken van zelfgeïnitieerd zelfherstel dan non-natives met een lage taalvaardigheid. Dit komt overeen met wat John Hellermann (2009) in zijn case-study heeft geconstateerd. Een voorbeeld van zelfgeïnitieerd zelfherstel is te zien in fragment 1.

Fragment 1 Rquia, hoge taalvaardigheid

RQU=Rquia

Paars=Zelfgeïnitieerd zelfherstel

1                  RQU                                    maar voor klein kinder gaat altijd over.

2                  RQU                                    enne ik leer altijd bijvoorbeeld <mag ik> [/] <mag ik even> [//] mag ik met jou even spelen ja die dingen zo [=! lachen].

3                  RQU                                    ik [/] ik heb heel veel geleerd en ook opdrachten van juffrouw Ellie voor kinder.

In regel 2 is te zien hoe Rquia zichzelf herstelt, ze verandert de zinsvolgorde van “Mag ik even..” naar “Mag ik met jou even…”. Ze initieert het herstel en voert het herstel zelf uit. De verklaring die Hellermann (2009) geeft voor het verschil in gebruik van zelfgeïnitieerd zelfherstel tussen non-natives met een lage en hoge taalvaardigheid is dat non-natives met een hoge taalvaardigheid over meer mogelijkheden beschikken om kritisch naar hun eigen taalgebruik te kijken. Naarmate de taalvaardigheid van een non-native hoger wordt krijgt hij/zij meer inzicht in het eigen taalgebruik.

Bronnen:

Hellerman, J, ‘Looking for Evidence of Language Learning in Practices for Repair: A Case Study of Self-Initiated Self-Repair by an Adult Learner of English’, in: Scandinavian Journal of Educational Research 53 (2009) 2, pp 113-132.

Mazeland, H, ‘Herstelorganisatie’, in: Inleiding in de conversatie analyse. Bussum: Coutinho, 2003, pp 147-174.

Reageer: