Interculturele Communicatie

Presentaties BA-cursus, blok 2 2010-2011, Dep. Nederlands, Universiteit van Utrecht

Drie vertalingen van een Spaans meesterwerk.

We bevinden ons vaker in ‘interculturele situaties’ dan we beseffen. Zo kunnen we een avondje uitgaan naar de schouwburg zonder ons te realiseren dat het toneelstuk vertaald is. Een vertaling van een toneelstuk is zeker een stuk interculturele communicatie, omdat een vertaling cultureel gebonden kan zijn of juist niet. Dit kan er voor zorgen dat men doorheeft dat het een toneelstuk uit een andere cultuur is. Maar een vertaling kan ook op zo’n manier aangepast zijn aan de ontvangende cultuur dat de toeschouwers niet beseffen dat ze in een interculturele situatie zijn beland. Naar aanleiding van dit interessante gegeven hebben wij ons onderzoek opgezet. Het is een crosscultureel tekstvergelijkend onderzoek waarbij we de Spaanse brontekst van een toneelstuk vergelijken met de Engelse en de Nederlandse vertaling. De vraagstelling van ons onderzoek is: ‘welke verschillen zijn er in de Nederlandse en de Engelse vertaling van het Spaanse toneelstuk ‘La casa de Bernarda Alba’ van Lorca te vinden en zijn deze veranderingen het gevolg van een cultureel filter?’

Omdat we crosscultureel onderzoek hebben verricht hebben we gebruik gemaakt van de studies van Geert Hofstede en Juliane House. Ook hebben we ons verdiept in de vertaalwetenschap en bepaalde kenmerken hieruit in onze analyse opgenomen.

Het belangrijkste resultaat is dat er wel verschillende aanpassingen zijn gevonden, met name op het gebied van directheid, onpersoonlijkheid en aanspreekvormen. Dit is echter naar onze mening niet genoeg om van een cultureel filter te spreken. De vraag die we onszelf hierbij moeten stellen is of onze resultaten wel zo betrouwbaar zijn. Een vertaler kan simplificeren of juist expliciteren, al naar gelang zijn persoonlijke voorkeur. Dit zorgt ervoor dat resultaten van deze analyse minder betrouwbaar worden, omdat ze niet alleen terug te koppelen zijn naar een specifieke cultuur, maar dus ook te maken hebben met creativiteit van de vertaler.

Reageer: